Cees Omes

www.marant.nl/surfplank

Naast de catalogus, de boekenkast, en de encyclopedische CD-Roms is ook het internet toegankelijk op de computer in het documentatiecentrum, in de groep of thuis. Het wereld wijde web is uitstekend geschikt voor het snel opzoeken van actuele informatie. Wereld- en streeknieuws, adressen, te rijden routes, trends en rages zijn op het web onmiddellijk beschikbaar. Daarnaast kan het web ook een bron zijn voor meer diepgaand informatieonderzoek.

Er blijken oneindig veel bronnen voorhanden en er is met name ook veel informatie te vinden die in boekvorm vaak niet (of later) verschijnt. Voor exotischer topics uit de geschiedenis, de natuur en onze samenleving, voor beeldmateriaal en filmpjes kun je op het web goed terecht. Geweldig: Vooruit kinderen! Hier is het! Ga je gang maar!

Werkt het inderdaad vanzelf, of kunnen leerlingen daar wat structuur bij gebruiken?
Marant biedt de surfplank aan, waarmee kinderen in korte tijd de vaardigheden (de kunnis) leren verwerven om online beschikbare informatie (de kennis) te vergaren en verwerken.

Kennisnet? | Hét startpunt voor onderwijsinformatie in Nederland is inmiddels Kennisnet. Kennisnet verzamelt en zet informatie voor je klaar. Voor jou als leerkracht, voor jou als leerling. Kennisnet wil als nationaal onderwijsportaal zo actueel mogelijk zijn en wil zo volledig mogelijk zijn. Oei. Dat valt niet mee. Er verschijnt immers verschrikkelijk veel aanbod en de aanbieders stemmen niets met elkaar af. Vandaar dat we als gebruikers van Kennisnet met regelmaat geconfronteerd worden met nieuwe ordeningen en nieuwe vormgeving. Onlangs, op 1 september, werden we wederom verrast met een nieuw kennisnet. Wie zijn klik net gevonden had in de brij van informatie, moest weer even opnieuw de weg leren vinden.

Kennisnet is niet alleen veel, het is ook ongestructureerd en deels ongecontroleerd. Een aantal kinderen vindt deze chaos charmant, een aantal anderen verdwaalt. Beide groepen klikken met de muis en vaak nog niet met het hoofd. Niet iedereen is zich bewust dat de informatiepagina’s zich vaak buiten het Kennisnetdomein bevinden. Rare en ongevraagde reclameboodschappen duiken plotseling op en soms is ruigere sex en/of geweld maar één muisklik verder. Oeps. Watersport?

De drie 'B's | Begrijpbaarheid, Bruikbaarheid en Betrouwbaarheid van informatie worden in toenemende mate belangrijker. Waar eerst boeken, methoden en volwassenen kinderen volgens gecontroleerde normen en waarden gestructureerd kennis overdroegen, is nu het internet een ongrijpbare, ongestructureerde en oncontroleerbare toegankelijke extra bron. Leerlingen hanteren inmiddels allemaal zoekmachines en zijn bekend met een lijst met treffers voor de neus. Wat nu? Er zijn zoveel resultaten dat het lastig wordt om de voor hen belangrijke pagina's er tussen uit te vissen. Soms is de informatie in het Engels. Of in het Duits, of Japans of Swahili. Dat is knap lastig. Ook vervelend is het als de taal wel Nederlands is, maar bedoeld voor bijvoorbeeld professoren, doktoren of echte computernerds. Je kunt het dan wel lezen, maar kun je het ook echt begrijpen? Heel belangrijk is natuurlijk ook of de pagina wel actueel is, of de informatie niet verouderd is. Tenslotte moet de informatie ook "waar" zijn, of moet de leerling kunnen vaststellen dat degene die de pagina maakt geen onzin vertelt. Het zou fraai zijn als leerlingen bij het openen van elke willekeurige pagina zich als vanzelf afvragen: Wie heeft deze site gemaakt? Waarom is deze site gemaakt? Ben ik het eens met wat er verteld wordt?

Surfplank | De surfplank voor kinderen is geen tweede kennisnet. Is niet gericht op het ontsluiten van álles en poogt niet om zo actueel mogelijk te zijn. De surfplank is een aanvulling op kennisnet en mogelijk een survivalcursus om kennisnet en het internet goed toegerust te lijf te gaan. We bieden een gestructureerde verzameling van door Marant gemaakte surflessen en verwijzingen naar online cursussen van andere aanbieders. Er zijn parels opgespoord en aan een ketting geregen.

Ofschoon de pagina's van de surflessen alle op zich zelf staan, is getracht een doorgaande lijn aan te reiken. De pagina's klimmen op in moeilijkheidsgraad. Elke pagina bouwt voort op de kennis en kunnis die in de vorige "lessen" is vergaard. Naast technische kunnis willen we met name ook graag kinderen leren stil te staan bij de drie 'B's : begrijpbaarheid, bruikbaarheid en betrouwbaarheid van informatie. Een aantal van de meest gebruikte zoekmachines (ook zoekmachines voor kinderen als vakwijzer en netwijs) wordt met behulp van de drie B’s aan de tand gevoeld.

Surflessen | De surfplank bestaat uit een viertal onderdelen. Met de surflessen voor kinderen bieden we leerlingen de mogelijkheid om een aantal minimale vaardigheden te verwerven die nodig zijn voor het surfen. Vervolgens bieden we een surfplank aan waarmee kinderen de virtuele wereld kunnen verkennen. Informatie verwerken is een vak op zich. Op papier, maar met name met behulp van internet vraagt het vervaardigen van een werk- of “webstuk” veel van vaardigheden van leerlingen. Wie tenslotte zijn of haar informatie aan anderen ter beschikking zou willen stellen kan overwegen om een eigen homepage te bouwen.

Ik wil leren surfen! | Ofschoon de pagina's van de surflessen alle op zich zelf staan, is getracht een doorgaande lijn aan te reiken. De pagina's klimmen op in moeilijkheidsgraad. Elke pagina bouwt voort op de kennis en kunnis die in de vorige "lessen" is vergaard. Naast technische kunnis willen we met name ook graag kinderen leren stil te staan bij de drie 'B's : begrijpbaarheid, bruikbaarheid en betrouwbaarheid van informatie.

Ik kan al surfen! | De surfpagina's zijn thematisch gebouwd. Door middel van deze pagina's reiken we leerlingen ideeën aan waarmee ze het www functioneel kunnen toepassen in hun leren. Op dit moment onderscheiden we hier acht verschillende invalshoeken. Van recreatief tot gestuurd, van passief informatie verzamelen tot actief reageren en communiceren.

Ik maak een webstuk! | Ook deze pagina's kennen een logische opbouw: de weg van het bouwen van een webstuk wordt hier uit de doeken gedaan. Een internetwerkstuk is uiteraard maar één van de mogelijke verwerkingsvormen van een informatiespeurtocht. In het studiehuis van het voortgezet onderwijs wordt op deze vorm echter vaak een beroep gedaan. Jong geleerd is oud gedaan!

Ik maak een homepage! | Wie informatie aan anderen ter beschikking zou willen stellen kan overwegen om een eigen homepage te bouwen. We ontsluiten hier beschikbare cursussen, geven voorbeelden en reiken tips aan waarmee leerlingen zelfstandig aan de slag kunnen gaan.

Tips voor leerlingen en voor leerkrachten | De lessen zijn steeds in het midden van de pagina toegankelijk. Aan de rechterkant van het scherm reiken we leerlingen en leerkrachten relevante extra tips aan.

Toegang | De surfplank is open toegankelijk op het internet. U vindt de surfplank op de homepage van Marant. Een rechtstreekse koppeling kan als favoriet in de browser opgeslagen worden www.marant.nl/surfplank.

Tenslotte | Deze surfplank bestaat nagenoeg even lang als het internet in Nederland oud is. De surfplank maakt al sinds 1996 deel uit van de webpagina's van de Schooladviesdienst Nijmegen, later Marant en voorziet nog steeds in een behoefte. Leerlingen gebruiken de surfplank zelfstandig en leerkrachten gebruiken onderdelen om het surfen in de klas vorm te geven. De surfplank was er al voor de geboorte van Kennisnet en biedt vandaag nog steeds een actuele en voor het primair onderwijs functionele verzameling opdrachten en suggesties voor het verwerven van kennis of kunnis voor het gebruik van internet. Inmiddels is het aanbod op dit terrein sterk toegenomen: er zijn tal van initiatieven om leerlingen in het basisonderwijs voor hen geschikte internetinformatie aan te bieden. De surfplank verwijst uiteraard ook naar deze aanbieders en ontsluiters, we proberen ze in te bedden in de systematiek van deze online "lessen".

Met de surfplank voor kinderen kunnen leerlingen (en hun leerkrachten) heel wel uit de voeten. Voor ondersteuning bij de implementatie van internet voor kinderen op ùw school kunt u uiteraard terecht bij de specialisten ICT van Marant.