Margareth van Kleef en Ludgerus Loohuis, adviseurs Marant. - Frappant 43 Juni 2010
De drie groep 3-leerkrachten van basisschool de Vonkenmorgen in Gendt werken alle drie fulltime in hun groep. Iedere morgen geven zij 1,5 uur leesonderwijs aan hun leerlingen. Goede leesinstructie aanbieden is volgens hen door iedere leerkracht te leren, zolang je maar weet wat je moet doen! Je kunt jezelf er ook op blijven verbeteren. Dat gebeurt met elkaar op school en door deelname aan een leesverbeterproject. We bespreken met elkaar een aantal succesfactoren voor goed leesonderwijs.
Doelgerichtheid en maatwerk!
“Neem nu de les van deze ochtend…” De leerkrachten, Paulien Weghorst, Henny Kregting en Ans Melchers, steken gelijk van wal over de leesactiviteit van die morgen:
“Vanmorgen ging het in de leesles erom goede, wat langere zinnen te maken. Dat is voor veel kinderen best lastig. De verschillen tussen kinderen zijn groot. Soms speelt de spreektaal kinderen parten, waardoor ‘werk’ uitgesproken wordt als ‘werrik’, of het Gendtse dialect, waarbij een kind een zin als ‘die doet spelen’ heel vanzelfsprekend taalgebruik vindt, zit in de weg. In de les ging het erom goede zinnen te maken bij een vertelplaat. Het ging om korte en langere zinnen. Vanuit de zin: ‘Selma graaft’ werd het met ondersteuning ‘Selma graaft een kuil’ en later ‘Selma graaft een kuil in het zand’. Uiteindelijk ontstond er dus een mooie, volledige zin. Je bent zo weliswaar bezig met onderdelen van leesinstructie, maar tegelijkertijd met goed taalgebruik, met vervoegingen, met een weettekst; kortom je kunt heel rijk bezig zijn in een leesles, mits je de inhoud steeds goed probeert af te stemmen op het niveau van de kinderen. Zolang je het doel van je les goed helder hebt, en kinderen ook zegt wat ze gaan leren en daarop terugkomt in de feedback, ben je heel gericht bezig. In die doelgerichtheid en de goede afstemming op kinderen, ‘in het op maat maken’ zit de uitdaging. Het zijn beide kenmerken van goed leesonderwijs.”
Leve de methode en het digibord
Als deelnemers van het Leesverbeterproject van de Linge staan ze alledrie achter de uitspraak dat investeren in leesonderwijs belangrijk is voor hun leerlingen. Investeren in goed leesonderwijs betekent voor hen ook dat je investeert in een goede methode en in goede materialen. Sinds twee jaar werken de leerkrachten met de nieuwe Veilig Leren Lezen en daarmee hebben ze een forse steun in de rug. Ze zeggen hierover: “Het is een heel duidelijke methode. De doelen, de aanbieding van de letters, de evaluatie, het is allemaal even duidelijk. Fijn is het ook dat er zoveel variaties in zijn opgeborgen. Vandaag bijvoorbeeld een visueel dictee, met luikjes. Heel aantrekkelijk voor de leerlingen. Ja, en de toepassingen op het digibord natuurlijk. Dat werkt ook fantastisch. Je merkt dat leerlingen na 5 weken al beginnen te lezen.”
De leerkrachten merken dat zij nu in vergelijking met vroeger met meer niveaus tegelijkertijd kunnen werken. “Het is prettig dat je zoveel toetsmomenten hebt en daardoor iedere drie weken precies weet hoe de voortgang is. Ook aan de sterkere leerlingen kun je veel beter tegemoetkomen. Terugval heb je meteen in de gaten.”
Over de leesresultaten zijn ze overigens tevreden. Bij het laatste toetsmoment in januari blijkt dat over de drie groepen genomen, slechts 5 leerlingen nog niet op AVI-1 zitten, waarvoor bij 3 leerlingen nog geldt dat ze een niet Nederlandstalige achtergrond hebben. Aan de bovengrens zit ook een aantal kinderen met AVI-6 beheersing. Met al die verschillen moet je als leerkracht in je leesles wel kunnen omspringen. Maar dat lukt hen goed met alle afgestemde materialen en aanwijzingen vanuit de methode. Kinderen kunnen nu ook veel vlotter zelfstandig werken dan voorheen. De leerkrachten geven aan dat hoog insteken met doelen en het steeds vieren van successen ook kenmerkend zijn voor goed leesonderwijs. “We gaan als leerkrachten voor het hoogste doel”, zegt leerkracht Henny. “In ons geval betekent dat het streven naar een AVI-3 beheerst, voor leerlingen eind groep 3. Dat betekent voor hen dat ze vanaf groep 4 alle teksten in de leerstof van groep 4 zelfstandig kunnen lezen. Voor zwakkere leerlingen zijn we tevreden met een eindscore AVI-2.”
De leerkracht maakt het verschil
“Natuurlijk kost het tijd om je de leesmethode eigen te maken.” Leerkracht Ans weet er, als nieuwkomer in groep 3, alles van. Zij heeft de adviezen van haar collega’s goed opgevolgd en de methode al bekeken in de vakantie. Het materialenboek heeft ze doorgenomen en haar weg gezocht in de computermaterialen. Vervolgens heeft ze zich goed voorbereid op de eerste vier weken leesonderwijs. Na 2 leerstofkernen, heeft ze gemerkt, ken je de structuur en gaat de voorbereiding vlotter en wordt de uitvoering eenvoudiger. Ook de tussentijdse observaties van collega’s zijn behulpzaam geweest om haar te sterken in een goede uitvoering. Nog altijd is het samen bespreken van de leerstof in een tweewekelijks paralleloverleg heel waardevol. De groepen drie lopen gelijk met elkaar op. Met elkaar wordt uitgeplozen wat je moet doen in een leesles, hoe je het eenvoudiger kunt maken of iets beter kunt afstemmen. Je kunt veel hebben aan de tips en adviezen van je naaste collega’s. Eén van die tips is bijvoorbeeld: straal goed uit dat je zelf van lezen houdt. Vertel hoe het voor jou vroeger was om te leren lezen, dat je naar de bieb ging en dat je stiekem met je zaklamp onder de deken dikke boeken las. En waarom lezen leuk is, de inhoud en de ontspanning, en zo maar even lekker in een andere wereld stappen. Kinderen worden daardoor extra gemotiveerd, en worden nog grotere ‘sponzen’ tijdens de leesles dan ze vaak al zijn. Ook dat behoort bij een goede leesjuf: goed reflecteren op je eigen gedrag en je coachbaar willen opstellen. Alle drie de leerkrachten zien voor zichzelf goede redenen voor deelname aan een leesverbetertraject. Het houdt je scherp en er valt altijd wat te verbeteren. Dat geldt voor hen dit jaar op het gebied van woordenschat en op het gebied van begrijpend lezen. Ook het consequent werken met een datamuur en het werken met groepsplannen kan verbeterd. Leerkracht Paulien: “Je moet blijven opletten, al ben je ervaren! Uiteindelijk maak je als leerkracht het verschil.”
Meer informatie?
In het Leesverbeterproject van de Linge worden de groep 3 leerkrachten gecoacht door Ludgerus Loohuis, senior adviseur Marant, 06 526 701 35 (l.loohuis@marant.nl).
| Meer weten? |
Wilt u meer informatie of een afspraak maken? Neem dan contact op met: Ludgerus Loohuis 06 526 701 35 | |
