Een APK van VVE: Kwalitatief onderzoek als basis voor (nieuw) beleid

Dorry Sleutels - Frappant 40 november 2009

Vanaf 2000 zijn er in Nederland belangrijke impulsen gegeven aan de voor- en vroegschoolse educatie. We zijn nu bijna 10 jaar verder. Voor een aantal gemeentes is dat aanleiding om te onderzoeken wat er in die afgelopen periode is bereikt. De gemeente Oss vroeg Marant om haar VVE-beleid aan een ‘APK’ te onderwerpen.

De doelstelling van het VVE beleid is om de ontwikkeling van kinderen uit autochtone en allochtone achterstandsgroepen zodanig te stimuleren dat zij hun kansen op een goede schoolloopbaan en maatschappelijke carrière vergroten. Er zijn zogenoemde ‘centrumprogramma’s’ die beginnen in een peuterspeelzaal of kinderdagverblijf en doorlopen in de eerste twee groepen van de basisschool. Daarnaast kennen we ook ‘gezinsgerichte (opvoed)programma’s’ zoals Opstap, Opstapje en Spelenderwijs. De effecten van de VVE programma’s op de cognitieve en de taalontwikkeling kunnen bij goede uitvoeringscondities, erg positief zijn. Bij minder goede uitvoeringscondities nemen de effecten sterk af.

De gemeente Oss voert al sinds 2001 een actief beleid om VVE tot een succes temaken. In Oss combineert men het centrumgerichte programma Piramide met de gezinsgerichte programma’s Opstap, Opstapje en Spelenderwijs. In 2008 onderzocht het NJI al het bereik en de kwaliteit van uitvoering van de opvoedprogramma’s. Om het totale overzicht te kunnen krijgen van beide pijlers van het VVE beleid gaf de gemeente Oss Marant de opdracht om de kwaliteit van uitvoering op de twaalf VVE locaties te onderzoeken. Een van de motieven voor de keuze van Marant was het punt dat Marant niet zelf de begeleider van de implementatie van de programma’s was, maar wel de nodige inhoudelijke en onderzoekskennis in huis heeft.

In de uitvoeringsperiode tot 2008 vroeg de gemeente Oss jaarlijks om een kwantitatieve verantwoording in de vorm van aantallen deelnemers aan de programma’s en resultaten op de CITO toetsen. Volgens de in 2008 nieuw aangetreden beleidsmedewerker Marcel Verhoef werd er met die gegevens tot dan toe weinig gedaan.

Opzet van de VVE-APK
Doel van het onderzoek was het onderzoeken van het bereik van de aangeboden interventies en de kwaliteit van uitvoering ervan. Vijf peuterspeelzalen en zeven basisscholen hebben deelgenomen. Na het verzamelen van de feitelijke gegevens over deelname, werkwijze, professionalisering en samenwerking volgde een locatiebezoek met als doel de leeromgeving te bekijken en te ervaren hoe deze in praktijk wordt ingezet.

Normen en kwaliteitsgrenzen
Om de feitelijke gegevens te kunnen wegen werden normen opgesteld, vaak in combinatie met een kwaliteitsgrens als ondergrens. Om bijvoorbeeld de norm te halen voor tutoring, moest er sprake te zijn van een daartoe aangestelde tutor. Maar als de leidster of leerkracht zelf op meerdere momenten per week de tutoring uitvoerde dan werd de kwaliteitsgrens toch nog gehaald. Op deze manier is er scherp getoetst. Volgens de Marant-onderzoekers Jacqueline Goedhart en Dorry Sleutels is dat ook nodig want: “Voor beleidstoetsing is een zo groot mogelijke eenduidigheid nodig en werkt het niet om met tussencategorieën te werken.”

Jong geleerd, een basis voor de toekomst
De resultaten van het onderzoek werden in het voorjaar van 2009 in een rapport beschreven dat de titel ‘Jong Geleerd’ draagt. Het heeft de gemeente Oss een flink aantal conclusies en aanbevelingen opgeleverd die als basis gaan dienen voor het nieuwe VVE beleid.

Niet alleen winst voor de gemeente
Ook voor de respondenten levert een dergelijk onderzoek iets op. Op de twee bijeenkomsten waar de VVE uitvoerders en andere betrokkenen op de uitkomsten van het onderzoek konden reageren, werd de hernieuwde aandacht voor VVE positief gewaardeerd. Soms zette een conclusie de deelnemers al direct aan tot ander handelen. Bijvoorbeeld het gegeven dat bijna alle locaties per jaar alle dertien projecten uitvoerden omdat na hun Piramidetraining de mening was ontstaan dat dit het beste aanbod zou zijn. Door de onderzoeksvraag hierover werd hen duidelijker dat het vooral gaat om een goed beredeneerd aanbod.

De gemeente Oss is niet de enige opdrachtgever op het gebied van VVE onderzoek. Marant heeft bijvoorbeeld ook voor de gemeente Zaltbommel het VVE-beleid tegen het licht gehouden.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Dorry Sleutels, 06 330 578 84 (d.sleutels@marant.nl).

Meer weten?

Wilt u meer informatie of een afspraak maken? Neem dan contact op met uw contactpersoon of met een van de regiomanagers Jacqueline Kenter Wilma van de Venn