Terugblik | De Regionale Onderbouwdag 23 mei 2012

Woensdag 23 mei was de jaarlijkse Regionale Onderbouwdag in de Holthurnsehof in Berg en Dal. Een inspirerende, gezellige en zonnige dag voor iedereen die werkt met jonge kinderen. Ruim 200 aanwezigen hebben zich deze dag verdiept in het actutele onderwerp: Het kleuterbrein.

De inleiding werd verzorgd door Prof. Dr. Van der Gaag, hoogleraar klinische kinder-en jeugdpsychiatrie aan het UMCN St. Radboud te Nijmegen. In deze inleiding vertelde van der Gaag met humor hoe de hersenen van jonge kinderen zich ontwikkelen in wisselwerking met de omgeving. Hoe zie je dat terug in de ontwikkeling van der taal en de  lichamelijke, motorische, cognitieve en  sociaal-emotionele ontwikkeling? Het brein van een kleuter blijkt anders te werken dan die van een 8-jarig kind. Met enkele praktische voorbeelden legde van der Gaag een verband met de onderwijspraktijk:

• Pas vanaf ongeveer 7 jaar kan een kind in systemen denken, binnenkomende informatie selecteren en niet-belangrijke informatie afremmen (inhibitie). Pas op het moment dat je dat kan, ben je in staat langer stil te zitten en op te letten. Van een kleuter kan je dus niet verwachten dat hij lang in de kring kan zitten.
• Tot 7 jaar zijn kinderen daarom ook detailgericht. Om een samenhangend verhaal over een gebeurtenis te kunnen vertellen hebben ze ondersteuning nodig van een volwassene.

De middag werd gestart met een levendige lezing van Mark Mieras. Met behulp van interessante  filmpjes, en experimentjes, konden de deelnemers ervaren hoe hin hersenen werken en hoe hun brein hen soms voor de gek houdt. Enkele prikkelende uitspraken van Mark Mieras die tot nadenken aanzetten:

• Kinderen voelen welke prikkels hun hersenen nodig hebben.
• Kinderen houden van gebaren, deze zijn stimulerend voor het taalvermogen en het denken.
• Kinderen houden van tekenen, dat is goed voor de ontwikkeling van de visuele cortex
• Kinderen houden van muziek. Zo leren ze luisteren, wat goed is voor hun taalontwikkeling, het leren lezen en spellen. Kinderen met een muzikaal getraind brein, hebben minder last van ruis en lawaai, kunnen zich beter concentreren.

Mark Mieras noemt spel een essentiële levensfunctie. Tijdens het spel worden allerlei groeihormonen actief die zorgen dat de hersenen nieuwe verbindingen aanleggen. Zoals ook andere jaren waren er een aantal workshops waaruit men kon kiezen. Leerkrachten van de Toermalijn in Arnhem bezochten o.a. de workshop  “denken vanuit groei”. Op de vraag wat ze meenemen naar hun eigen praktijk reageerden ze met : “we kregen een aantal praktische aanwijzingen, die we direct kunnen toepassen in onze klas. In plaats van te zeggen: ” wat mooi” is het beter iets te zeggen over het proces, bijvoorbeeld “wat ben je goed aan het werk” of “wat werken jullie goed samen”

De workshop  “een bewegende kleuter ontwikkelt zijn brein” sloot aan bij de klassenpraktijk van leerkrachten van de Veldhuizenschool in Ede. Veel korte beweegmomenten in de klas blijken heel belangrijk te zijn. Het zuurstofgehalte in het bloed stijgt, de ademhaling verbetert. Dit geeft minder gedragsproblemen en een betere concentratie. “het was voor ons echt een eye-opener”, alsdus Liede van de Berg,. “Bewegen is vooral voor jongetjes erg belangrijk. Die raken hierdoor hun testosteron-piek kwijt, wat de aandacht ten goede komt”. Dus voordat je instructie geeft de kinderen laten bewegen.

Moeten kleuters al Engels leren? Worden ze daar beter van? Kan het brein het wel aan? Deze vragen stonden centraal in de workshop :”head, shoulders, knees and toes!”. De workshopleider Laurence de Leeuwe was hierin heel duidelijk: ja, de hersenen van een kleuter kunnen dat prima aan, het is zelfs heel goed voor de ontwikkeling van het kleuterbrein. Basisschool de Zonnewende in Apeldoorn is afgelopen jaar ook begonnen met Engels voor kleuters. Zij waren blij met de theoretische onderbouwing. Ook nemen ze enkele praktische ideeën mee voor in hun groep, zoals Engelse prentenboeken herhaald lezen en vervolgens uitspelen.